A Gaita é un istrumento musical de vento pertence a
familia das Cornamusas. As Cornamusas xa eran
coñecidas en Europa e Asia occidental nos tempos
do Imperio Romano, moi normal como instrumento
de pastores, campesinos etc.. ata chegar a
Nobleza e Aristocracia.
O
longo do tempo as Gaitas de culturas e folclores
diferentes foron evolucionando, mellorando así
como en aspectos de sonoridade (timbre) potencia
(intensidade) afinación e rexistro, a través de
similitudes entre elas, ata chegar a hoxe en
día.
Se por algo
as Gaitas de diferentes paises europeos se
semellan e pola súa similitude en certos
elementos sonoros como son: os caramillos (Punteiro)
e os bordons de lengüeta simple (Roncos ou
Roncóns), e sobre todo un elemento indispensable
o fol, esa bolsa donde se acumula o aire para facer sonar os distintos roncos e punteiro.
Dentro do mundo das Gaitas
caben destar como mais arraigadas dentro da súa
cultura a Gaita Galega, a Gaita Asturiana, a
Hailands Pipe (Gaita Escocesa), a Unllean Pipe
(Gaita Irlandesa) ou o Biniu Kozt (Gaita
Bretona) entre outras.

A Gaita Galega componse de
varios elementos como son O Punteiro: a peza
máis importante da Gaita, pois de aí é donde sae
a melodía, e de son doce, para que o Punteiro
soe leva unha palleta de doble lengüeta que o
vibrar co aire fai sonar. Os Roncos: unha das
caracteristicas máis importantes das gaitas son
os bordóns que producen unhas notas pedais, na
galega temos tres, o Ronco que é o máis grande
que a súa vez dividese en tres pezas que son a
Prima, Media e Copa, leva un pallón de lengüeta
simple e soa dúas octavas por debaixo da tónica
do Punteiro, A Ronqueta que a súa vez se compón
de dúas pezas a Prima e Copa, tamén leva un
pallón de lengüeta simple, esta soa unha octava
por debaixo da tónica do Punteiro e o Chillón
que tamén se compón de duas pezas, Prima e Copa,
leva unha palleta de lengüeta doble que produce
unha quinta (dominante) sobre a tónica do
Punteiro, ainda que hoxe en día estase tamén a
introducir un pallón pequeno sustituindo a
palleta que disminue tanto o volumen como a
presión de aire necesaria para facer soar o
chillón, así mesmo producese un acorde máis
proporcionado en intensidade e timbre sendo máis
agradable para o oido que se levase unha palleta.
Evidentemente que para facer soar todos os
Roncos e Punteiro necesitase introducir aire
nunha bolsa que lle chamamos Fol a través dun
Soprete que ten unha valvula (zapón) que fai que
o aire votado non volva.